Վարֆարին

Վարֆարինը (Warfarin) հակամակարդիչ դեղամիջոց է, որը պատկանում է կումարինային ածանցյալների խմբին։ Այն արգելակում է վիտամին K-ի կախված գործոնների սինթեզը լյարդում՝ այդպիսով նվազեցնելով արյան մակարդման ունակությունը և կանխելով արյան խցանների առաջացումը։ Թողարկվում է բացառապես բերանային ընդունման համար նախատեսված հաբերի ձևով։ Հիմնական նշանակումն է կանխարգելել և բուժել տրոմբոզներն ու էմբոլիաները, այդ թվում՝ խորանիստ երակային տրոմբոզ, թոքային էմբոլիա, ինսուլտի ռիսկի նվազեցում նախասրտային ֆիբրիլյացիայի դեպքում, ինչպես նաև արհեստական սրտի փականների և այլ վիճակների ժամանակ։ Դեղը պահանջում է խիստ անհատական դեղաչափման և INR (միջազգային նորմալացված հարաբերակցություն) ցուցանիշի պարբերական լաբորատոր հսկողություն, քանի որ ունի նեղ թերապևտիկ ինդեքս և բազմաթիվ դեղային փոխազդեցություններ։ Վարֆարինը հայտնի է ավելի քան 70 տարի և մնում է ամենաշատ օգտագործվող բերանային հակամակարդիչներից մեկը։

Առկա դեղաչափեր՝ 1 մգ, 2.5 մգ, 3 մգ, 5 մգ հաբեր։

Վարֆարինը հակամակարդիչ ազդեցություն է գործում՝ մրցակցաբար արգելակելով վիտամին K-ի էպոքսիդ ռեդուկտազ ֆերմենտը։ Այսպիսով այն խանգարում է վիտամին K-ի վերականգնումը և արգելակում է II, VII, IX և X մակարդման գործոնների, ինչպես նաև C և S սպիտակուցների սինթեզը լյարդում։ Ազդեցությունը սկսվում է 8–12 ժամ հետո ընդունումից, առավելագույնը հասնում է 36–72 ժամում։ Կիսատրոհման ժամանակը կազմում է մոտ 40 ժամ։ Դեղը լավ կլանվում է ստամոքսաղիքային տրակտից, ունի բարձր կապակցում պլազմայի սպիտակուցների հետ (մոտ 99 %)։ Փոխակերպվում է լյարդում CYP2C9, CYP1A2 և CYP3A4 իզոֆերմենտների միջոցով։ Անփոփոխ վիճակում դուրս է բերվում մեզով և կղանքով։ Ազդեցության տևողությունը կարող է հասնել 2–5 օր դեղի ընդունումը դադարեցնելուց հետո։ Անհատական պատասխանը մեծապես կախված է գենետիկական գործոններից (CYP2C9 և VKORC1 գեներ)։

Ակտիվ նյութ՝ Warfarin sodium (վարֆարին նատրիում)։

• 1 մգ դեղաչափ՝ 1 մգ վարֆարին նատրիում
• 2.5 մգ դեղաչափ՝ 2.5 մգ վարֆարին նատրիում
• 3 մգ դեղաչափ՝ 3 մգ վարֆարին նատրիում
• 5 մգ դեղաչափ՝ 5 մգ վարֆարին նատրիում

Օժանդակ նյութեր՝ լակտոզա, կորնստարչ, պովիդոն, մագնեզիումի ստեարատ, ինդիգոտին (E132), հիդրօքսիպրոպիլցելյուլոզա և այլն (կախված արտադրողից և դեղաչափից)։

• Խորանիստ երակային տրոմբոզ
• Թոքային էմբոլիա
• Նախասրտային ֆիբրիլյացիա՝ ինսուլտի և համակարգային էմբոլիայի կանխարգելում
• Արհեստական սրտի փականների առկայություն
• Սրտամկանի ինֆարկտից հետո տրոմբոէմբոլիկ բարդությունների կանխարգելում
• Վերածննդային երակային տրոմբոզ
• Այլ վիճակներ, որոնք պահանջում են երկարատև հակամակարդիչ թերապիա

Հակացուցումներ.

• Հիպերզգայունություն վարֆարինի կամ դեղի որևէ օժանդակ նյութի նկատմամբ
• Ակտիվ արյունահոսություն կամ արյունահոսության բարձր ռիսկ
• Վիրահատություն վերջին 72 ժամվա ընթացքում
• Գլխուղեղի կամ ողնուղեղի վնասվածք
• Հեմոռագիկ ինսուլտ կամ ներգանգային արյունահոսություն պատմության մեջ
• Ստամոքսաղիքային տրակտի արյունահոսություն
• Ուրոգենիտալ տրակտի արյունահոսություն
• Վարիկոզ երակներ սնկային էզոֆագիտով
• Բակտերիալ էնդոկարդիտ
• Պերիկարդիտ
• Պերիկարդիալ եֆուզիա
• Սուր պանկրեատիտ
• Ուրեմիա
• Սևեղենի չարորակ հիվանդություն
• Վարֆարինի հետ անհամատեղելի դեղերի միաժամանակյա ընդունում
• Վատ վերահսկվող հիպերտոնիա
• Թիրոքսինի անբավարարություն
• Ուղեղային անևրիզմա
• Հղիություն (հատկապես առաջին և երրորդ եռամսյակներում)
• Կերակրումը կրծքով (չնայած որոշ դեպքերում հնարավոր է, պահանջում է խիստ վերահսկում)
• Մինչև 18 տարեկան երեխաներ (անվտանգությունն ու արդյունավետությունը հաստատված չեն)

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Արյունահոսություն (ամենահաճախը, ներառյալ մահացու)
• Հեմատոմա
• Անեմիա
• Գլխապտույտ
• Գլխացավ
• Հոգնածություն
• Դեպրեսիա
• Թաթերի ցավ
• Դերմատիտ
• Բուլլոզ ցան
• Եղնջային ցան
• Փորլուծություն
• Սրտխառնոց
• Փսխում
• Լյարդի ֆերմենտների ավելացում
• Դեղնուկ
• Վասկուլիտ
• Պուրպուրա
• Ալոպեկիա
• Պրիապիզմ
• Ձեռքի մատների ինֆարկտ (բարձր դոզայի դեպքում)
• Ուրեթրալ կալցիֆիկացիա
• Տրախեալ կամ բրոնխային կալցիֆիկացիա (երկարատև օգտագործման դեպքում)

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ.
Վարֆարինը մետաբոլիզացվում է CYP2C9, CYP1A2 և CYP3A4 իզոֆերմենտների միջոցով։ Դեղամիջոցները, որոնք արգելակում են այս ֆերմենտները, ուժեղացնում են վարֆարինի ազդեցությունը և մեծացնում արյունահոսության ռիսկը։ Հակադարձը՝ ինդուկտորները թուլացնում են ազդեցությունը։
Հակամիկրոբային միջոցներ (ցեֆալոսպորիններ, մակրոլիդներ, կվինոլոններ, կոտրիմոքսազոլ, մետրոնիդազոլ, ֆլուկոնազոլ) — մեծացնում են INR-ը։
Հակաֆունգալներ (վորիկոնազոլ, իտրակոնազոլ) — ուժեղացնում են ազդեցությունը։
Հակաառիթմիկներ (ամիոդարոն, պրոպաֆենոն) — պահանջում են դոզայի կրճատում։
NSAID-ներ, ասպիրին, կլոպիդոգրել — մեծացնում են արյունահոսության ռիսկը։
Հակադեպրեսանտներ (SSRI, SNRI) — մեծացնում են արյունահոսության հավանականությունը։
Բուսական պատրաստուկներ (գինկո, ժենշեն, ՍուրբՅոհանեսի խոտ) — փոխում են INR-ը։
Սնունդ. Վիտամին K-ով հարուստ մթերքները (սպանախ, բրոկկոլի, կաղամբ, կանաչ տերևավոր բանջարեղեն) նվազեցնում են վարֆարինի ազդեցությունը։ Պետք է պահպանել մոտավորապես մշտական օրական ընդունում։ Կրեմբլե, լյարդը և կանաչ թեյը նույնպես ազդում են։
Ալկոհոլ. Չափավոր քանակները սովորաբար չեն ազդում, սակայն մեծ չափաբաժինները կարող են ուժեղացնել վարֆարինի ազդեցությունը և մեծացնել արյունահոսության ռիսկը։

Գերդոզավորում.
Ախտանշաններ. Գերդոզավորման դեպքում առաջանում է արյունահոսության բարձր ռիսկ։ Թեթև գերդոզավորման դեպքում կարող է լինել միայն INR-ի բարձրացում առանց արյունահոսության։ Ծանր գերդոզավորման դեպքում՝ արյունահոսություն տարբեր օրգաններից (միզուղիներից, ստամոքսաղիքային տրակտից, ներգանգային, մաշկային), թուլություն, գունատություն, գլխապտույտ, հեմատոմաներ։
Ինչ անել. Անհապաղ դադարեցնել վարֆարինի ընդունումը։ Չափել INR-ը։ Թեթև դեպքերում՝ վիտամին K (ֆիտոմենադիոն) բերանի ընդունումով։ Ծանր արյունահոսության դեպքում՝ վիտամին K ներարկումով, թարմ սառեցված պլազմա, պրոթրոմբինային համալիր կոնցենտրատ կամ ռեկոմբինանտ VIIa գործոն։ Պետք է անհապաղ դիմել բժշկական օգնության։

Կիրառվում է բերանային ընդունման ձևով։ Բուժումը սկսվում է ստանդարտ բեռնաչափով (սովորաբար 5–10 մգ օրական առաջին 1–2 օրերին), այնուհետև դեղաչափը ճշգրտվում է INR-ի արդյունքների համաձայն։ Պահպանման դեղաչափը սովորաբար կազմում է 2–10 մգ օրական՝ մեկ անգամ ընդունմամբ։ Մեծահասակների մոտ դեղաչափը խիստ անհատական է։ Երեխաների մոտ օգտագործումը հնարավոր է միայն բժշկի խիստ հսկողությամբ և սկսվում է 0.1–0.2 մգ/կգ/օր չափով՝ հետագա ճշգրտմամբ։ Դեղը կարող է ընդունվել ինչպես սնունդի հետ, այնպես էլ առանց դրա, սակայն վիտամին K-ով հարուստ սնունդի (սպանախ, բրոկկոլի) ընդունումը պետք է լինի կայուն։ Բուժման տևողությունը կարող է տատանվել մի քանի ամսից մինչև ողջ կյանք։

Պահել 15–30 °C ջերմաստիճանում, պաշտպանված լույսից և խոնավությունից, երեխաների համար անհասանելի վայրում: Պիտանելիության ժամկետը՝ 3 տարի

Հղիության ընթացքում հակացուցված է (տերատոգեն ազդեցություն, հատկապես առաջին եռամսյակում)։ Կրծքով կերակրման ժամանակ հնարավոր է փոքր չափով, սակայն պահանջում է երեխայի INR-ի հսկողություն։ Երեխաների մոտ օգտագործումը սահմանափակ է և պահանջում է մասնագետի խորհրդատվություն։ Տարեցներն ավելի զգայուն են դեղի նկատմամբ և հաճախ պահանջում են ավելի ցածր դեղաչափեր։ Լյարդի և երիկամների ծանր անբավարարության դեպքում պետք է օգտագործել առանձնակի զգուշությամբ և հաճախակի հսկողությամբ։ Կարող է ազդել մեքենա վարելու և մեխանիզմներով աշխատելու ունակության վրա հատկապես բուժման սկզբնական փուլում կամ դեղաչափի փոփոխության ժամանակ։