Օմեպրազոլ

Օմեպրազոլ — 20 մգ-ը պրոտոնային պոմպի ինհիբիտորների խմբին պատկանող դեղամիջոց է, որն օգտագործվում է ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի թթվային կախված հիվանդությունների բուժման համար։ Այն արգելակում է ջրածնի իոնների արտադրությունը ստամոքսի լորձաթաղանթի պարիետալ բջիջներում՝ այդպիսով նվազեցնելով ստամոքսի հյութի թթվայնությունը։ Թողարկվում է 20 մգ ակտիվ նյութ պարունակող աղապատ կապսուլների ձևով։ Հիմնական նշանակումն է գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս հիվանդության, պեպտիկ խոցի, Հելիկոբակտեր պիլորի հետ կապված վարակի էրադիկացիայի և Զոլինգեր-Էլիսոնի համախտանիշի բուժումը։ Դեղը հատկապես արդյունավետ է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է երկարաժամկետ ճնշել ստամոքսի թթվայնությունը։ Այն համարվում է ոսկե ստանդարտ թթվային կախված պաթոլոգիաների թերապիայում՝ շնորհիվ իր բարձր արդյունավետության և համեմատաբար լավ հանդուրժողականության։ Օմեպրազոլը լայնորեն կիրառվում է գաստրոէնտերոլոգիական պրակտիկայում ինչպես մեծահասակների, այնպես էլ որոշ դեպքերում մանկական տարիքում։ Այն առանձնանում է երկարատև ազդեցությամբ՝ մեկ ընդունումից հետո ճնշելով թթվայնությունը մինչև 24 ժամ։

Օմեպրազոլը հանդիսանում է ստամոքսի պարիետալ բջիջների պրոտոնային պոմպի (H+/K+-ԱԹՖազի) անդառնալի ինհիբիտոր։ Այն կուտակվում է պարիետալ բջիջների սեկրետոր խողովակներում և ակտիվանում է թթվային միջավայրում, որտեղ կապվում է պոմպի սուլֆհիդրիլ խմբերի հետ՝ արգելակելով վերջինիս գործառույթը։ Այսպիսով նվազեցնում է բազալային և ստիմուլացված թթվային սեկրեցիան։ Դեղը լավ է կլանվում ստամոքս-աղիքային տրակտից, կենսահասանելիությունը կազմում է մոտ 40-60 %։ Առավելագույն կոնցենտրացիան արյան պլազմայում հասնում է ընդունումից 1-2 ժամ հետո։ Օմեպրազոլը գրեթե ամբողջությամբ մետաբոլիզացվում է լյարդում՝ կիտոխրոմ P450 ֆերմենտային համակարգի միջոցով։ Դուրս է բերվում հիմնականում երիկամներով մետաբոլիտների տեսքով և մասամբ՝ աղիներով։ Ազդեցության սկիզբը նկատվում է առաջին ընդունումից հետո 1 ժամվա ընթացքում, առավելագույն ազդեցությունը զարգանում է 4-րդ օրը։ Մեկ անգամյա ընդունումից հետո թթվային սեկրեցիայի ճնշումը պահպանվում է մինչև 72 ժամ։

Ակտիվ նյութ՝ Օմեպրազոլ (Omeprazole) 20 մգ մեկ կապսուլում։
Օժանդակ նյութեր՝ շաքարի գնդիկներ, նատրիումի հիդրօքսիդ, հիպրոմելոզա, մետիլցելյուլոզա, տալկ, տիտանի դիօքսիդ, մետակրիլաթթվի և էթիլակրիլատի կոպոլիմեր, տրիեթիլցիտրատ։

• Ստամոքսի և տասներկումատնյա աղիքի պեպտիկ խոց
• Ռեֆլյուքս-էզոֆագիտ
• Գաստրոէզոֆագեալ ռեֆլյուքս հիվանդություն (ԳԷՌՀ)
• Հելիկոբակտեր պիլորի (Helicobacter pylori) վերացումը հակաբիոտիկների հետ համատեղ
• Ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղերի (ՈՍՀԴ) հետևանքով առաջացած խոցերի կանխարգելում և բուժում
• Պաթոլոգիական հիպերսեկրեցիայի վիճակներ, այդ թվում Զոլինգեր-Էլիսոնի համախտանիշ
• Ստամոքսի հիպերքրոմային գաստրիտ

Հակացուցումներ.

• Հիպերսենսիտիվություն օմեպրազոլի կամ այլ բենզիմիդազոլային նյութերի նկատմամբ
• Օմեպրազոլի և կլարիտրոմիցինի համակցված օգտագործումը հիվանդների մոտ, ովքեր ունեն հանգստի փուլում գտնվող իշեմիկ սրտի հիվանդություն, կամ ունեն հիպոկալիեմիա
• Օմեպրազոլի և կլարիտրոմիցինի համակցված օգտագործումը հիվանդների մոտ, ովքեր ընդունում են կոլխիցին
• Տարիքը մինչև 18 տարեկան (որոշ ցուցումների դեպքում)
• Հղիություն
• Կերակրում (ստինքով կերակրում)

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Շատ հաճախ (≥1/10): գլխացավ
• Հաճախ (1/100-ից մինչև 1/10): որովայնի ցավ, փորկապություն, փորլուծություն, փքվածություն, սրտխառնոց, փսխում, բենիգն ատրոֆիկ գաստրիտ, պոլիպներ ֆոնդուսում
• Ոչ հաճախ (1/1000-ից մինչև 1/100): հիպերսենսիտիվության ռեակցիաներ, անքնություն, գլխապտույտ, քնկոտություն, զգացումի խանգարումներ, գլխապտույտ (vertigo), փոփոխություններ լաբորատոր ցուցանիշներում (ALT, AST, ալկալային ֆոսֆատազա), ցան, քոր, երիկամային ֆունկցիայի խանգարում
• Հազվադեպ (1/10000-ից մինչև 1/1000): լեյկոպենիա, թրոմբոցիտոպենիա, հիպոմագնեզիեմիա, գրգռվածություն, հալյուցինացիաներ, շփոթվածություն, դեպրեսիա, տեսողության խանգարումներ, բրոնխոսպազմ, ստոմատիտ, գաստրոյինտեստինալ կանդիդոզ, հեպատիտ, դերմատիտ, ալոպեկիա, արթրալգիա, միալգիա, մալիգն տրանսֆորմացիա
• Շատ հազվադեպ (<1/10000): ագրանուլոցիտոզ, պանցիտոպենիա, անաֆիլակտիկ շոկ, հեպատիկ անբավարարություն, Ստիվենս-Ջոնսոնի սինդրոմ, տոքսիկ էպիդերմալ նեկրոլիզ, մկանային թուլություն, գինեկոմաստիա

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ՝ մանրամասն
Օմեպրազոլը խանգարում է CYP2C19 և CYP3A4 իզոֆերմենտների աշխատանքը, հետևաբար կարող է բարձրացնել հետևյալ դեղերի կոնցենտրացիաները՝ դիազեպամ, վարՖարին, ֆենիտոին, կլոպիդոգրել (նվազեցնում է ակտիվացումը), իլապրազոլ, դիգոքսին, մետոտրեքսատ։ Հակասնկային դեղերի (իտրակոնազոլ, կետոկոնազոլ) և որոշ հակավիրուսային դեղերի (ատազանավիր, նելֆինավիր) կլանումը նվազում է օմեպրազոլի հետ միասին ընդունելիս։ Կլարիտրոմիցինի հետ համատեղ օգտագործումը բարձրացնում է օմեպրազոլի և կլարիտրոմիցինի պլազմային կոնցենտրացիաները։ Ռիֆամպիցինը և Սուրբ Հովհաննեսի խոտը նվազեցնում են օմեպրազոլի կոնցենտրացիան։ Սննդի հետ ընդունումը չի ազդում օմեպրազոլի արդյունավետության վրա, սակայն ալկոհոլը խորհուրդ չի տրվում համատեղել, քանի որ այն կարող է ուժեղացնել գաստրոյինտեստինալ կողմնակի ազդեցությունները։

Գերդոզավորում. ախտանշանները և ինչ անել
Օմեպրազոլի գերդոզավորման դեպքում նկարագրվել են հետևյալ ախտանշանները՝ սրտխառնոց, փսխում, գլխապտույտ, որովայնային ցավ, փորլուծություն, գլխացավ, չորություն բերանում, տեսողության խանգարումներ, քնկոտություն, շփոթվածություն, գիտակցության խանգարում, ագրեսիա, տախիկարդիա։ Հատուկ հակաթույն չկա։ Բուժումը սիմպտոմատիկ և աջակցող է։ Անհրաժեշտության դեպքում կատարվում է ստամոքսի լվացում, ակտիվացված ածխածնի ընդունում։ Հեմոդիալիզը արդյունավետ չէ։

Կիրառվում է բերանային ճանապարհով։ Կապսուլները պետք է կուլ տալ ամբողջությամբ՝ առանց ծամելու, ջրով։ Խորհուրդ է տրվում ընդունել առավոտյան նախաճաշից առաջ։ Մեծահասակների համար ստանդարտ դեղաչափը կազմում է 20 մգ օրական մեկ անգամ։ Ռեֆլյուքս-էզոֆագիտի դեպքում կարող է նշանակվել 40 մգ օրական։ Բուժման տևողությունը կախված է ախտորոշումից և տատանվում է 2-8 շաբաթ։ Հելիկոբակտեր պիլորի էրադիկացիայի ժամանակ օգտագործվում է 20 մգ օմեպրազոլը երկու անգամ օրական՝ համապատասխան հակաբիոտիկների հետ միասին 7-14 օր։ Երեխաների մոտ դեղաչափը հաշվարկվում է կշիռից ելնելով և նշանակվում է միայն բժշկի վերահսկողությամբ։

պահել 15-25°C ջերմաստիճանում, չոր և մութ տեղում, երեխաների համար անհասանելի վայրում, պիտանելիության ժամկետը՝ 3 տարի

Հղիության ընթացքում օմեպրազոլը նշանակվում է միայն այն դեպքում, երբ հնարավոր օգուտը գերազանցում է պտղի համար հնարավոր ռիսկը։ Կրծքով կերակրման ժամանակ խորհուրդ է տրվում դադարեցնել կերակրումը դեղորայքի ընդունման ընթացքում։ Երեխաների մոտ կիրառվում է սահմանափակ կերպով և միայն մասնագետի նշանակմամբ։ Տարեց հիվանդների մոտ դեղաչափի ճշգրտում սովորաբար չի պահանջվում։ Լյարդի ծանր անբավարարության դեպքում օրական դեղաչափը չպետք է գերազանցի 20 մգ-ը։ Երիկամների անբավարարության դեպքում ճշգրտում չի պահանջվում։ Դեղը չի ազդում մեքենա վարելու և մեխանիզմներով աշխատելու ունակության վրա, սակայն հազվադեպ դեպքերում կարող է առաջացնել գլխապտույտ կամ քնկոտություն։