Ֆլուկոնազոլ

Ֆլուկոնազոլը (Flutrimazole) հակասնկային դեղամիջոց է, որը պատկանում է տրիազոլային խմբին։ Այն արդյունավետ է Candida տեսակի սնկերի, Cryptococcus neoformans-ի, ինչպես նաև որոշ դերմատոֆիտների դեմ։ Թողարկվում է տարբեր ձևերով՝ հաբեր, կապսուլներ, օշարակ և ներարկման լուծույթ։ Հիմնական նշանակումն է համակարգային և տեղային սնկային վարակների բուժումը, այդ թվում՝ օրոպարոտային կանդիդոզի, էզոֆագիտի, վագինալ կանդիդոզի, կրիպտոկոկային մենինգիտի և համակարգային կանդիդոզի։ Այն հատկապես կարևոր է իմունոպրեսիայի վիճակում գտնվող հիվանդների, այդ թվում՝ ՁԻԱՀ-ով տառապողների և քիմիաթերապիա ստացողների համար։ Ֆլուկոնազոլը համարվում է ընտրության դեղամիջոց տարբեր սնկային վարակների դեպքում՝ շնորհիվ իր լայն սպեկտրի, լավ կլանման և հարմար օգտագործման։ Առկա դեղաչափեր՝ 50 մգ, 100 մգ, 150 մգ, 200 մգ կապսուլներ և հաբեր, 50 մգ/5 մլ օշարակ, 2 մգ/մլ ներարկման լուծույթ, ինչպես նաև 0,5% և 2% տեղային գելեր և կրեմեր։

Ֆլուկոնազոլը ընտրողաբար արգելակում է սնկային բջիջների մեմբրանում էրգոստերոլի սինթեզը՝ արգելափակելով ցիտոխրոմ P450-ի կախված 14-ալֆա-դեմեթիլազային ֆերմենտը։ Այս գործողության հետևանքով խախտվում է սնկային բջիջի մեմբրանի թափանցելիությունը, ինչը հանգեցնում է սնկի աճի դադարեցման և մահվան։ Դեղը լավ կլանվում է ստամոքսաղիքային տրակտից՝ անկախ սննդից, և ունի բարձր կենսահասանելիություն (ավելի քան 90%)։ Այն լայնորեն բաշխվում է օրգանիզմում, ներթափանցում է ուղեղ-ողնուղեղային հեղուկ, աչքեր, թոքեր, մաշկ և եղունգներ։ Ֆլուկոնազոլի կեսարժեքը մոտ 30 ժամ է, ինչը թույլ է տալիս օրական մեկ անգամ ընդունում։ Այն հիմնականում անփոփոխ վիճակով դուրս է գալիս երիկամների միջոցով։ Ազդեցությունը սկսվում է 1-2 ժամվա ընթացքում և պահպանվում է մի քանի օր։

Ակտիվ նյութ՝ ֆլուկոնազոլ (fluconazole)։

• 50 մգ կապսուլ՝ 50 մգ ֆլուկոնազոլ
• 100 մգ կապսուլ՝ 100 մգ ֆլուկոնազոլ
• 150 մգ կապսուլ՝ 150 մգ ֆլուկոնազոլ
• 200 մգ կապսուլ՝ 200 մգ ֆլուկոնազոլ

Օժանդակ նյութեր՝ լակտոզա, կորնստարչ, պովիդոն, մագնեզիումի ստեարատ, սիլիցիումի դիօքսիդ և այլն։ Ներարկման լուծույթը պարունակում է նաև 0,9% նատրիումի քլորիդ։

• Վագինալ կանդիդոզ (սեռական օրգանների սնկային վարակ)
• Օրոպարոտային և էզոֆագեալ կանդիդոզ
• Համակարգային կանդիդոզ (կանդիդեմիա, դիսեմինացված կանդիդոզ)
• Կրիպտոկոկային մենինգիտ և այլ կրիպտոկոկային վարակներ
• Դերմատոմիկոզներ (մաշկի, եղունգների սնկային վարակներ)
• Պիտիրիազիս վերսիկոլոր (հիպոպիգմենտացիա)
• Պրոֆիլակտիկա իմունոպրեսիայի վիճակում գտնվող հիվանդների մոտ
• Օնիխոմիկոզ

Հակացուցումներ.

• Հիպերզգայունություն ֆլուկոնազոլի կամ ազոլային այլ հակասնկային միջոցների նկատմամբ
• Միաժամանակյա ընդունում տերբենաֆինի, ցիսապրիդի, աստեմիզոլի, պիմոզիդի, քինիդինի, էրիթրոմիցինի հետ
• Ձեռքբերված կամ բնածին երկար QT սինդրոմ
• Որովայնի խոռոչի հիվանդություններ, որոնք ուղեկցվում են էլեկտրոլիտային խանգարումներով
• Որոշակի լյարդային անբավարարություն
• Հղիություն (բացի այն դեպքերից, երբ կյանքին սպառնացող սնկային վարակ կա)
• Կրծքով կերակրում

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Նյարդային համակարգ. գլխացավ, գլխապտույտ, համի խանգարում, ցնցումներ, տրեմոր
• Մարսողական համակարգ. սրտխառնոց, փսխում, որովայնի ցավ, փորլուծություն, դիսպեպսիա, գազեր, լյարդի ֆերմենտների ավելացում, հեպատիտ, լյարդային անբավարարություն
• Մաշկային համակարգ. ցան, քոր, անգիոօտեկ, Ստիվենս-Ջոնսոնի սինդրոմ, տոքսիկ էպիդերմալ նեկրոլիզ
• Սրտանոթային համակարգ. երկարացված QT միջակայք, տախիկարդիա, տորսադես դե պուենտես
• Արյունաստեղծ օրգաններ. անեմիա, թրոմբոցիտոպենիա, լեյկոպենիա, ագրանուլոցիտոզ
• Այլ. հոգնածություն, թուլություն, ջերմություն, հիպոկալիեմիա, հիպոմագնեզիեմիա

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ՝ մանրամասն
Ֆլուկոնազոլը հզոր ինհիբիտոր է CYP2C9 և CYP3A4 իզոֆերմենտների։ Այն ավելացնում է հետևյալ դեղերի կոնցենտրացիան և ռիսկը՝ վարֆարին (արյունահոսության ռիսկ), ֆենիտոին, բենզոդիազեպիններ (միդազոլամ), սուլֆոնիլմիզիդներ (հիպոգլիկեմիա), ստատիններ (միոպաթիա և ռաբդոմիոլիզ), տակրոլիմուս, սիկլոսպորին, ռիֆաբուտին, վինկա ալկալոիդներ, լոզարտան։ Հակասնկային միջոցները (վորիկոնազոլ) և ռիֆամպիցինը նվազեցնում են ֆլուկոնազոլի կոնցենտրացիան։ Միաժամանակյա ընդունումը QT միջակայքը երկարացնող դեղերի հետ (հակառիթմիկներ, հակահոգեբանականներ) կարող է հանգեցնել ծանր առիթմիաների։ Սնունդը չի ազդում կլանման վրա։ Ալկոհոլի հետ համատեղ օգտագործումը մեծացնում է լյարդի վնասման ռիսկը։

Գերդոզավորում. ախտանշանները և ինչ անել
Գերդոզավորման դեպքում առաջանում են գլխացավ, գլխապտույտ, սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, լյարդի ֆունկցիայի խանգարում։ Ծանր դեպքերում կարող են լինել պարեսթեզիա և ցնցումներ։ Բուժումը սիմպտոմատիկ է։ Անհրաժեշտ է ստամոքսի լվացում, ադսորբենտների (ակտիվացված ածխածին) ընդունում։ Ֆլուկոնազոլը հեռացվում է օրգանիզմից հեմոդիալիզի միջոցով (մոտ 50% երեք ժամվա ընթացքում)։ Հատուկ հակաթույն չկա։

Ֆլուկոնազոլը ընդունվում է բերանով կամ ներարկվում է երակային ճանապարհով։ Մեծահասակների համար վագինալ կանդիդոզի դեպքում սովորաբար նշանակվում է 150 մգ մեկ անգամ։ Օրոպարոտային կանդիդոզի դեպքում՝ 50-100 մգ օրական 7-14 օր։ Համակարգային վարակների դեպքում սկզբնական դեղաչափը կարող է լինել 400 մգ առաջին օրը, այնուհետև 200-400 մգ օրական։ Երեխաների մոտ դեղաչափը հաշվարկվում է կիլոգրամով (3-12 մգ/կգ/օր)՝ կախված վարակի ծանրությունից։ Կրիպտոկոկային մենինգիտի բուժումը կարող է տևել 6-8 շաբաթ և ավելի։ Դեղը կարող է ընդունվել ինչպես սննդի հետ, այնպես էլ առանց դրա։ Տևողությունը որոշվում է կլինիկական պատասխանով և միկրոբիոլոգիական հետազոտություններով։

Պահել 15–25 °C ջերմաստիճանում, պաշտպանված լույսից և խոնավությունից, երեխաների համար անհասանելի վայրում։ Պիտանելիության ժամկետը՝ 3 տարի։

Հղիության ընթացքում ֆլուկոնազոլը խորհուրդ չի տրվում, հատկապես առաջին եռամսյակում և բարձր դեղաչափերով, քանի որ կարող է առաջացնել պտղի արատներ։ Կրծքով կերակրման ժամանակ այն թափանցում է կաթի մեջ, ուստի պետք է զգուշություն ցուցաբերել։ Երեխաների մոտ օգտագործվում է խիստ ցուցումների առկայության դեպքում՝ դեղաչափը խիստ հաշվարկված։ Տարեցների մոտ պետք է կարգավորել դեղաչափը երիկամների ֆունկցիայի համաձայն։ Երիկամների և լյարդի անբավարարության դեպքում անհրաժեշտ է դեղաչափի կորեկցիա և լաբորատոր վերահսկում։ Դեղը չի ազդում մեքենա վարելու կամ մեխանիզմներով աշխատելու ունակության վրա, սակայն գլխապտույտի դեպքում զգուշություն է պահանջվում։