Զովիրաքս

Զովիրաքս (Zovirax) — 5 %/2 գ-ը հակավիրուսային դեղամիջոց է, որի ակտիվ նյութը ացիկլովիրն է։ Այն պատկանում է նուկլեոզիդային անալոգների խմբին և օգտագործվում է հերպես վիրուսների (Herpes simplex virus տեսակ 1 և 2, Varicella zoster virus) առաջացրած վարակների բուժման համար։ Թողարկվում է տարբեր ձևերով՝ արտաքին օգտագործման 5% կրեմ, 3% աչքի քսուք, հաբեր (200 մգ, 400 մգ, 800 մգ), ինֆուզիոն լուծույթ և այլն։ Հիմնական նշանակությունն է ճնշել վիրուսի ԴՆԹ-ի սինթեզը՝ կանխելով նրա բազմացումը։ Ապրանքը նախատեսված է մաշկի և լորձաթաղանթների հերպեսային վարակների, գենիտալ հերպեսի, հերպեսային կերատիտի, ինչպես նաև անձեռնմտության խանգարումներ ունեցող հիվանդների մոտ ծանր վարակների բուժման համար։ Առանձնանում է բարձր ընտրողականությամբ միայն վարակված բջիջների նկատմամբ՝ նվազագույնի հասցնելով առողջ հյուսվածքների վրա ազդեցությունը։

Դեղը լայնորեն կիրառվում է ինչպես մեծահասակների, այնպես էլ երեխաների մոտ։ Արտաքին ձևերը (կրեմ և քսուք) հարմար են տնային օգտագործման համար և թույլ են տալիս արագացնել վերքերի ապաքինումը և նվազեցնել ցավը։ Առկա դեղաչափեր՝ 5% կրեմ 2 գ, 5 գ և 10 գ տուբերում, 3% աչքի քսուք 4,5 գ տուբում, հաբեր 200 մգ, 400 մգ և 800 մգ, ինչպես նաև ինֆուզիոն լուծույթ 250 մգ, 500 մգ և 1000 մգ։

Ացիկլովիրը հակավիրուսային միջոց է, որը վիրուսային թիմիդինկինազի ազդեցությամբ վերածվում է ացիկլովիր տրիֆոսֆատի։ Այս մետաբոլիտը մրցակցային ճնշում է վիրուսային ԴՆԹ պոլիմերազը և ներդրվում է վիրուսային ԴՆԹ-ի շղթայի մեջ՝ առաջացնելով շղթայի վաղաժամ դադարեցում։ Դեղը չի ազդում առողջ բջիջների ԴՆԹ-ի սինթեզի վրա։ Արտաքին կիրառման դեպքում համակարգային կլանումը շատ ցածր է։ Հաբերի ընդունումից հետո ացիկլովիրը լավ կլանվում է ստամոքսաղիքային տրակտից, կենսահասանելիությունը կազմում է 15–30%։ Առավելագույն համակենտրոնացումը արյան պլազմայում հասնում է 1,5–2 ժամում։ Դեղը լայնորեն բաշխվում է հյուսվածքներում և օրգաններում, անցնում է պլացենտայով և կրծքի կաթով։ Հիմնականում դուրս է բերվում երիկամներով անփոփոխ վիճակում։ Կիսատրոհման ժամանակը մոտ 3 ժամ է նորմալ երիկամային ֆունկցիայի դեպքում։ Արտաքին ձևերի դեպքում ազդեցության սկիզբը նկատվում է 24–48 ժամվա ընթացքում։

Ակտիվ նյութ՝ ացիկլովիր (aciclovir)։

• 5% կրեմ՝ 1 գ-ում պարունակում է 50 մգ ացիկլովիր։
• 3% աչքի քսուք՝ 1 գ-ում պարունակում է 30 մգ ացիկլովիր։
• Հաբեր՝ 200 մգ, 400 մգ կամ 800 մգ ացիկլովիր մեկ հաբում։

Օժանդակ նյութեր (կրեմի համար)՝ սպիտակ փափուկ պարաֆին, հեղուկ պարաֆին, պրոպիլենգլիկոլ, ցետոստեարիլային սպիրտ, սոդիում լաուրիլսուլֆատ, ջուր։

• Մաշկի և լորձաթաղանթների հերպեսային վարակներ (այդ թվում առաջնային և ռեցիդիվացող)
• Գենիտալ հերպես
• Հերպես զոստեր (կողմնային ցավազրկում)
• Հերպեսային կերատիտ և այլ աչքի հերպեսային վնասումներ
• Անձեռնմտության խանգարումներ ունեցող հիվանդների մոտ հերպեսային վարակների կանխարգելում և բուժում
• Վարիկելլա-զոստեր վարակ (ջրծաղիկ) իմունոկոմպրոմիտացված հիվանդների մոտ

Հակացուցումներ.

• Հիպերզգայունություն ացիկլովիրի կամ վալացիկլովիրի նկատմամբ
• Տարիքը մինչև 18 տարեկան (սեռական օրգանների և մոտակա հատվածների հերպեսի դեպքում)
• Հղիություն (միայն բժշկի խիստ ցուցմամբ)
• Կրծքով կերակրում (միայն բժշկի խիստ ցուցմամբ)

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Տեղային ռեակցիաներ. այրոց, ցավ, քոր, էրիթեմա, չորություն, թեփուկավորում, այտուցվածություն
• Ալերգիկ ռեակցիաներ. մաշկային ցան, կոնտակտային դերմատիտ, անգիոիդեմա
• Հազվադեպ. ֆոտոսենսիբիլիզացիա

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ.
Զովիրաքս 5% կրեմի արտաքին կիրառման դեպքում համակարգային ներծծումը շատ ցածր է, ուստի կլինիկորեն նշանակալի փոխազդեցություններ այլ դեղամիջոցների հետ չեն նկարագրվում։ Չկա նշանակալի փոխազդեցություն սննդի կամ ալկոհոլի հետ։

Գերդոզավորում.
Արտաքին կիրառման ձևով գերդոզավորումը գործնականում անհնար է։ Պատահական ընդունման դեպքում հնարավոր են գլխապտույտ, գլխացավ, սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, երիկամային անբավարարություն։ Անհրաժեշտ է դադարեցնել դեղի օգտագործումը և դիմել բժշկի։

5% կրեմը կիրառվում է մաշկի վրա բարակ շերտով 5 անգամ օրական (մոտավորապես յուրաքանչյուր 4 ժամը մեկ) 4–10 օրվա ընթացքում։ Կրեմը պետք է քսել ինչպես վնասված, այնպես էլ առողջ հարակից հատվածներին։ 3% աչքի քսուքը դրվում է ստորին կոպի տակ 5 անգամ օրական մինչև ապաքինումը և հետո ևս 3 օր։ Հաբերի դեղաչափը կախված է ախտորոշումից՝ սովորաբար 200 մգ 5 անգամ օրական կամ 400 մգ 3 անգամ օրական մեծահասակների համար։ Երեխաների համար դեղաչափը հաշվարկվում է կշռով (սովորաբար 20 մգ/կգ օրական 4 ընդունմամբ)։ Բուժման տևողությունը սովորաբար 5–10 օր է։ Կրեմը և քսուքը կարելի է օգտագործել անկախ սննդից։ Հաբերը խորհուրդ է տրվում ընդունել շատ ջրով։

պահել 15–25 °C ջերմաստիճանում, պաշտպանել լույսից և խոնավությունից, պահել երեխաների համար անհասանելի վայրում, պիտանելիության ժամկետը՝ 3 տարի

Հղիության ընթացքում կիրառվում է միայն բժշկի խիստ ցուցմամբ, երբ օգուտը գերազանցում է պտղի համար հնարավոր ռիսկը։ Կրծքով կերակրման ժամանակ դեղը թափանցում է կաթի մեջ, ուստի անհրաժեշտ է զգուշություն։ Երեխաների մոտ արտաքին ձևերը կարող են օգտագործվել ծննդից, սակայն հաբերն ու ինֆուզիոն լուծույթը պահանջում են խիստ դեղաչափ։ Տարեցների և երիկամային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ անհրաժեշտ է նվազեցնել դեղաչափը և վերահսկել երիկամային ֆունկցիան։ Լյարդի ծանր անբավարարության դեպքում պահանջվում է զգուշություն։ Արտաքին ձևերը չեն ազդում մեքենա վարելու կամ մեխանիզմներով աշխատելու ունակության վրա։