Նովոկային

Նովոկայինը (միջազգային անվանումը՝ Procaine) տեղային անզգայացնող դեղամիջոց է, որը պատկանում է էսթերային տեղային անեսթետիկների խմբին։ Այն արգելակում է նյարդային ազդակների առաջացումն ու տարածումը՝ խանգարելով նատրիումի իոնների մուտքը նեյրոնների թաղանթ։ Թողարկվում է ինչպես ներարկման լուծույթի, այնպես էլ փոշու ձևով։ Հիմնական նշանակությունն է տեղային անզգայացումը վիրաբուժական, ստոմատոլոգիական, ուրոլոգիական և այլ միջամտությունների ժամանակ, ինչպես նաև նեյրոբլոկադային և պարավերտեբրալ բլոկադների իրականացումը։ Առանձնանում է համեմատաբար ցածր տոքսիկությամբ և կարճատև ազդեցությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս օգտագործել այն մեծ ծավալներով։ Դեղը լայնորեն կիրառվում է Հայաստանում և ԱՊՀ երկրներում՝ որպես մատչելի և ստուգված տեղային անեսթետիկ։

Նովոկայինը հաճախ օգտագործվում է նաև որպես լուծիչ որոշ հակաբիոտիկների և այլ դեղերի համար։ Այն չունի ընդհանուր անզգայացնող ազդեցություն և գործում է միայն ներմուծման տեղում։ Դեղամիջոցը հասանելի է տարբեր կոնցենտրացիաներով և փաթեթավորումներով՝ ինչը թույլ է տալիս ընտրել համապատասխան տարբերակը կոնկրետ բժշկական միջամտության համար։

Առկա դեղաչափեր՝ 0,25% 1մլ, 0,25% 2մլ, 0,25% 5մլ, 0,5% 1մլ, 0,5% 2մլ, 0,5% 5մլ, 1% 1մլ, 1% 2մլ, 1% 5մլ, 2% 1մլ, 2% 2մլ, 2% 5մլ ներարկման լուծույթ, ինչպես նաև փոշի ձև։

Նովոկայինը տեղային անզգայացնող միջոց է, որն ազդում է նյարդային բջիջների թաղանթի վրա՝ արգելափակելով վոլտազախված նատրիումի ալիքները։ Սա խանգարում է գործողության պոտենցիալի առաջացմանը և նյարդային ազդակի տարածմանը։ Անզգայացման էֆեկտը սկսվում է ներմուծումից 2-5 րոպե անց և տևում է 30-60 րոպե՝ կախված կոնցենտրացիայից և ներմուծման ծավալից։ Դեղը լավ է կլանվում հյուսվածքներից, մասամբ մետաբոլիզացվում է պլազմայի և լյարդի էսթերազների միջոցով՝ առաջացնելով պ-ամինոբենզոյաթթու և դիետիլամինոէթանոլ։ Ապա արագ դուրս է բերվում երիկամների միջոցով։ Պրոկաինը ունի նաև հակաալերգիկ, հակասպազմոդիկ և թույլ հակաբորբոքային ազդեցություն։ Այն կարող է նվազեցնել հյուսվածքների զգայունությունը և ունենալ թեթև հակամանրէային ազդեցություն։ Ազդեցության տևողությունը կարող է երկարաձգվել ադրենալինի ավելացման դեպքում։ Բարձր կոնցենտրացիաներում կամ մեծ դոզաներով կարող է առաջացնել կենտրոնական նյարդային համակարգի և սրտանոթային համակարգի կողմից կողմնակի ազդեցություններ։

Ակտիվ նյութ՝ պրոկաին հիդրոքլորիդ (Procaine hydrochloride):

• 0,25% լուծույթում՝ 2,5 մգ 1 մլ-ում
• 0,5% լուծույթում՝ 5 մգ 1 մլ-ում
• 1% լուծույթում՝ 10 մգ 1 մլ-ում
• 2% լուծույթում՝ 20 մգ 1 մլ-ում

Օժանդակ նյութեր՝ նատրիումի քլորիդ, նոսր աղաթթու, ջուր ներարկումների համար։

• Տեղային ինֆիլտրացիոն անզգայացում
• Տեղային հաղորդակցային (հաղորդիչ) անզգայացում
• Պարավերտեբրալ, պրեսակրալ և այլ բլոկադներ
• Վիրաբուժական միջամտությունների ժամանակ անզգայացում
• Ստոմատոլոգիական պրակտիկայում ցավի սինդրոմի նվազեցում
• Ուրոլոգիական և գինեկոլոգիական միջամտություններ
• Նեյրալգիա, միոզիտ, արթրիտների դեպքում բուժական բլոկադներ
• Որոշ հակաբիոտիկների և այլ դեղերի լուծիչի ձևով

Հակացուցումներ.

• Հիպերսենսիտիվություն նովոկայինի (պրոկաինի) կամ այլ տեղային անզգայացնող միջոցների նկատմամբ
• ծանր հիպոտոնիա
• շոկային վիճակներ
• ծանր սրտի անբավարարություն
• արտահայտված բրադիկարդիա
• AV բլոկադա II-III աստիճանի
• միաստենիա գրավիս
• պորֆիրիա
• հիպերկալիեմիա
• հղիություն
• կրծքով կերակրում
• մինչև 12 տարեկան երեխաներ (որոշ դեպքերում)

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Նյարդային համակարգից՝ գլխապտույտ, գլխացավ, թուլություն, տրեմոր, ցնցումներ, անհանգստություն, նյարդայնություն, քնի խանգարում, գիտակցության կորուստ
• Սրտանոթային համակարգից՝ հիպոտոնիա, բրադիկարդիա, առիթմիա, կոլապս, սրտի կանգ
• Ալերգիկ ռեակցիաներ՝ մաշկային ցան, քոր, անգիոիդեմա, անաֆիլակտիկ շոկ
• Այլ՝ մետհեմոգլոբինեմիա, շնչառության դժվարություն, սրտխառնոց, փսխում

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ՝ մանրամասն
Նովոկայինը ուժեղացնում է ընդհանուր անզգայացնող միջոցների, հակառիթմիկ դեղերի և հակահիպերտոնիկ միջոցների ազդեցությունը։ Անհամատեղելի է սուլֆանիլամիդների հետ (նվազեցնում է դրանց հակամանրէային ազդեցությունը)։ Միաժամանակյա օգտագործումը մաօ մոնոամինօքսիդազի ինհիբիտորների, տրիկիկլիկ հակադեպրեսանտների և վազոկոնստրրիկտորների հետ կարող է առաջացնել արտահայտված հիպերտոնիա։ Ալկոհոլը ուժեղացնում է նովոկայինի հիպոտենզիվ և CNS-ն ճնշող ազդեցությունը։ Սննդի հետ էական փոխազդեցություններ չեն նկարագրվում։

Գերդոզավորում. ախտանշանները և ինչ անել
Գերդոզավորման դեպքում զարգանում են կենտրոնական նյարդային համակարգի գրգռման (ցնցումներ, անհանգստություն), այնուհետև ճնշման (քնկոտություն, կոմա), ինչպես նաև սրտանոթային խանգարումներ (հիպոտոնիա, բրադիկարդիա, կոլապս)։ Անհրաժեշտ է դադարեցնել ներմուծումը, ապահովել օդուղիների անցանելիությունը, օքսիգենացիա, ինտրավենոզ ներարկել դիազեպամը ցնցումների դեպքում, օգտագործել վազոպրեսորներ հիպոտոնիայի ժամանակ։ Ծանր դեպքերում՝ ինտուբացիա և արհեստական շնչառություն։

Կիրառվում է ներարկման ձևով՝ ինֆիլտրացիոն, հաղորդակցային կամ բլոկադային անզգայացման համար։ Մեծահասակների համար առավելագույն մեկանգամյա դոզան 0,25% լուծույթի դեպքում՝ մինչև 1000 մլ, 0,5% լուծույթի դեպքում՝ մինչև 500 մլ, 1% լուծույթի դեպքում՝ մինչև 100 մլ, 2% լուծույթի դեպքում՝ մինչև 20-25 մլ։ Երեխաների համար դոզան հաշվարկվում է մարմնի քաշի հիման վրա (0,5-1 մգ/կգ 2% լուծույթի համար) և խիստ անհատական է։ Անզգայացման տևողությունը և ծավալը կախված են միջամտության տեսակից։ Ադրենալինի ավելացումը (1:200000) թույլատրվում է երկարաձգել ազդեցությունը։ Բուժական բլոկադների դեպքում օգտագործվում են 0,25-0,5% լուծույթներ՝ 5-10 օր տևողությամբ կուրսով։

պահել 15-25°C ջերմաստիճանում, պաշտպանված լույսից և խոնավությունից, երեխաների համար անհասանելի վայրում, պիտանելիության ժամկետը՝ 3 տարի

Հղիության ժամանակ կիրառվում է խիստ անհրաժեշտության դեպքում և միայն բժշկի վերահսկողությամբ։ Կրծքով կերակրման ժամանակ խորհուրդ է տրվում դադարեցնել կերակրումը դեղի կիրառումից հետո։ Երեխաների մոտ օգտագործվում է զգուշությամբ և նվազեցված դոզաներով։ Տարեցների մոտ պետք է նվազեցնել դոզաները 30-50%-ով՝ հնարավոր կողմնակի ազդեցությունների պատճառով։ Երիկամների և լյարդի ծանր անբավարարության դեպքում պահանջվում է զգուշություն և դոզայի ճշգրտում։ Կարող է առաջացնել գլխապտույտ, թուլություն և արձագանքման արագության նվազում, հետևաբար մեքենա վարելիս և վտանգավոր մեխանիզմներով աշխատելիս պետք է զգուշություն ցուցաբերել։