Նիքսար

Նիքսար — 20 մգ (Nexar) դեղը պատկանում է սելեկտիվ սերոտոնինի հետհետհանման ինհիբիտորների (SSRI) խմբին և օգտագործվում է որպես հակադեպրեսանտ։ Ակտիվ նյութը էսցիտալոպրամ օքսալատն է։ Թողարկվում է թաղանթապատ հաբերի ձևով։ Հիմնական նշանակությունը դեպրեսիվ և անհանգստային խանգարումների բուժումն է։ Դեղը հատկապես արդյունավետ է համարվում ծանր դեպրեսիայի, գեներալիզացված անհանգստային խանգարման, սոցիալական ֆոբիայի և պանիկային խանգարման դեպքում։ Այն առանձնանում է բարձր սելեկտիվությամբ և համեմատաբար ցածր կողմնակի ազդեցությունների ռիսկով՝ համեմատած այլ հակադեպրեսանտների հետ։ Դեղը բարելավում է տրամադրությունը, նվազեցնում է անհանգստությունը, վերականգնում է քնի և ախորժակի նորմալ ռեժիմը։ Առկա դեղաչափեր՝ 5 մգ, 10 մգ, 15 մգ, 20 մգ թաղանթապատ հաբեր։

Էսցիտալոպրամը SSRI խմբի դեղ է, որն ընտրողաբար արգելակում է սերոտոնինի հետհետհանումը նեյրոնների սինապտիկ ճեղքում՝ այդպիսով մեծացնելով սերոտոնինի կոնցենտրացիան և ուժեղացնելով նրա ազդեցությունը։ Դեղը չունի կամ գրեթե չունի ազդեցություն նորադրեներգիկ, դոպամիներգիկ և հիստամիներգիկ համակարգերի վրա։ Բերանի ընդունումից հետո արագ և գրեթե ամբողջությամբ կլանվում է ստամոքսաղիքային տրակտից։ Առավելագույն կոնցենտրացիան արյան պլազմայում հասնում է 4 ժամ հետո։ Սնունդը չի ազդում կլանման վրա։ Կապակցումը սպիտակուցների հետ՝ մոտ 80%։ Փոխակերպվում է լյարդում CYP2C19, CYP3A4 և CYP2D6 իզոֆերմենտների միջոցով։ Հիմնական մետաբոլիտը S-դեմետիլցիտալոպրամն է, որն ունի նույնպես հակադեպրեսանտ ազդեցություն։ Կիսատրոհման ժամանակը մոտ 27–32 ժամ է։ Արտազատվում է հիմնականում երիկամներով (մոտ 7% անփոփոխ, մնացածը մետաբոլիտների տեսքով)։ Ազդեցության կլինիկական էֆեկտը սովորաբար հայտնվում է 2–4 շաբաթ անց։

Ակտիվ նյութ՝ էսցիտալոպրամ օքսալատ, համարժեք 20 մգ էսցիտալոպրամի։ Օժանդակ նյութեր՝ միկրոբյուրեղային ցելյուլոզա, կոլոիդային սիլիցիումի երկօքսիդ, տալկ, մագնեզիումի ստեարատ, օպադրայ սպիտակ (հաբի թաղանթի համար)։

• Մեծ դեպրեսիվ խանգարում (դեպրեսիա)
• Գեներալիզացված անհանգստային խանգարում
• Սոցիալական անհանգստային խանգարում (սոցիալական ֆոբիա)
• Պանիկային խանգարում՝ առանց կամ ագորաֆոբիայով
• Օբսեսիվ-կոմպուլսիվ խանգարում

Հակացուցումներ.

• Հիպերզգայնություն (ալերգիա) նիկոտինամիդի կամ դեղի որևէ այլ բաղադրիչի նկատմամբ
• Որոշակի ժառանգական ֆերմենտային անբավարարություններ (օրինակ՝ գլյուկոզա-6-ֆոսֆատ դեհիդրոգենազի դեֆիցիտ)
• Ծանր լյարդային անբավարարություն
• Ուրոլիտիազ (միզաքարային հիվանդություն)
• Հղիություն
• Կրծքով կերակրում
• Մինչև 18 տարեկան երեխաներ և դեռահասներ (որոշ դեպքերում)

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Շատ հաճախ՝ դեմքի, պարանոցի և վերին մարմնի կարմրություն (ֆլաշինգ), ջերմության զգացում
• Հաճախ՝ գլխապտույտ, գլխացավ, սրտխառնոց, փորլուծություն, որովայնի ցավ, փսխում
• Շնչառական համակարգ՝ շնչառության դժվարություն, բրոնխոսպազմ (հազվադեպ)
• Սրտանոթային համակարգ՝ տախիկարդիա, արյան ճնշման անկում (հատկապես գերդոզավորման դեպքում)
• Մաշկային՝ քոր, ցան, եղնջային ցան
• Նյարդային համակարգ՝ գլխապտույտ, թուլություն, անհանգստություն
• Լյարդային՝ լյարդի ֆերմենտների ակտիվության բարձրացում (երկարատև օգտագործման դեպքում)
• Այլ՝ հիպերգլիկեմիա, հիպերուրիկեմիա

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ՝ մանրամասն
Նիքսարի ակտիվ նյութը նիկոտինամիդն է (նիկոտինաթթվի ամիդը), որը կարող է փոխազդել հետևյալ նյութերի հետ.

• Ստատիններ (սիմվաստատին, լովաստատին և այլն)՝ մեծացնում է միոպաթիայի և ռաբդոմիոլիզի ռիսկը
• Ասպիրին և այլ ոչ ստերոիդային հակաբորբոքային դեղեր՝ ուժեղացնում է ֆլաշինգի և գաստրոյի ռիսկը
• Ալկոհոլ՝ ուժեղացնում է դեմքի կարմրության և հեպատոտոքսիկության ռիսկը
• Անտիդիաբետիկ դեղեր՝ կարող է ազդել գլյուկոզի մակարդակի վրա և պահանջում է գլիկեմիայի վերահսկում
• Անտիկոագուլյանտներ՝ հնարավոր է ուժեղացնել հակամակարդիչ ազդեցությունը
• Հակահիպերտենզիվ դեղեր՝ կարող է ուժեղացնել հիպոտենզիվ ազդեցությունը

Սննդի հետ ընդունումը կարող է մեղմել ստամոքս-աղիքային կողմնակի ազդեցությունները, սակայն ճարպային սնունդը մեծացնում է ֆլաշինգի դրսևորումը։

Գերդոզավորում. ախտանշանները և ինչ անել
Գերդոզավորման դեպքում առաջանում են հետևյալ ախտանշանները՝ ինտենսիվ դեմքի և վերին մարմնի կարմրություն, ջերմության ուժեղ զգացում, գլխապտույտ, սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, տախիկարդիա, արյան ճնշման նվազում, հնարավոր է լյարդի ֆունկցիայի խանգարում։ Ուժեղ գերդոզավորման դեպքում կարող են զարգանալ հեպատոտոքսիկություն և հիպերգլիկեմիա։ Առաջին օգնություն՝ դեղի ընդունումը դադարեցնել, ստամոքսը լվանալ (եթե ընդունումից անցել է ոչ շատ ժամանակ), ընդունել ակտիվացված ածխածին, դիմել բժշկական օգնության։ Բուժումը սիմպտոմատիկ է։ Հատուկ հակաթույն չկա։

Կիրառվում է բերանով, անկախ կերակուրից։ Մեծահասակների համար սովորական սկզբնական դեղաչափը 10 մգ է օրական մեկ անգամ։ Անհրաժեշտության դեպքում դեղաչափը կարող է ավելացվել մինչև 20 մգ օրական։ Պանիկային խանգարման դեպքում սկսում են 5 մգ-ից և աստիճանաբար հասցնում մինչև 10–20 մգ։ Երեխաների և դեռահասների (12–18 տարեկան) մոտ դեպրեսիայի դեպքում սկզբնական դեղաչափը 10 մգ է, առավելագույնը՝ 20 մգ։ Բուժման տևողությունը սովորաբար առնվազն 6 ամիս է դեպրեսիայի դեպքում՝ ախտանիշների անհետացումից հետո։ Դեղաչափի նվազեցումը և դադարեցումը պետք է կատարվի աստիճանաբար՝ կողմնակի ազդեցություններից խուսափելու համար։

Պահել 25 °C-ից ոչ ավելի ջերմաստիճանում, չոր և մութ տեղում, երեխաների համար անհասանելի վայրում: Պիտանելիության ժամկետը՝ 3 տարի

Հղիության ընթացքում կիրառումը հնարավոր է միայն խիստ անհրաժեշտության դեպքում, հատկապես երրորդ եռամսյակում՝ նորածնի մոտ հնարական ախտանիշների պատճառով։ Կրծքով կերակրման ժամանակ խորհուրդ չի տրվում։ 18 տարեկանից ցածր երեխաների մոտ օգտագործումը սահմանափակ է և պահանջում է խիստ բժշկական հսկողություն։ Տարեցների մոտ սկսնական դեղաչափը սովորաբար 5–10 մգ է։ Երիկամների ծանր անբավարարության դեպքում պահանջվում է զգուշություն և հնարավոր դեղաչափի կորեկցիա։ Լյարդի անբավարարության դեպքում առավելագույն դեղաչափը 10 մգ է։ Դեղը կարող է առաջացնել քնկոտություն կամ գլխապտույտ, հետևաբար մեքենա վարելիս և մեխանիզմներով աշխատելիս պետք է զգուշություն ցուցաբերել։