Կոլխիցին

Կոլխիցին — 1 մգ-ը դեղորայքային պատրաստուկ է, որի ակտիվ նյութը կոլխիցինն է (Colchicine): Այն պատկանում է հակաբորբոքային և հակաքաղցկեղային դեղամիջոցների խմբին, սակայն առավելապես օգտագործվում է որպես հատուկ հակաբորբոքային միջոց պոդագրայի (ուրատային արթրիտի) բուժման և կանխարգելման համար: Թողարկվում է 1 մգ դեղաչափով film-coated դեղահաբերի ձևով: Հիմնական նշանակությունը կապված է սուր պոդագրայի նոպաների բուժման, կրկնակի նոպաների կանխարգելման և ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի (FMF) բուժման հետ: Ապրանքը առանձնանում է իր յուրահատուկ մեխանիզմով, որը խանգարում է նեյտրոֆիլների շարժմանը և բորբոքային պրոցեսի զարգացմանը՝ առանց ուղղակիորեն ազդելու միզաթթվի մակարդակի վրա: Կոլխիցինը օգտագործվում է նաև որոշ այլ հազվադեպ հիվանդությունների դեպքում, ինչպիսիք են Բեհչետի հիվանդությունը և որոշ տեսակի ամիլոիդոզները: Դեղը պահանջում է ճշգրիտ դեղաչափում և բժշկական հսկողություն, քանի որ ունի համեմատաբար նեղ թերապևտիկ ինդեքս:

Կոլխիցինը ունի հակաբորբոքային ազդեցություն՝ առանց ուղղակիորեն ազդելու միզաթթվի սինթեզի կամ արտազատման վրա: Այն կապվում է տուբուլինի հետ և խանգարում է միկրոտուբուլների ձևավորմանը, որի հետևանքով արգելակվում է նեյտրոֆիլների միգրացիան դեպի բորբոքային օջախ, ինչպես նաև արգելակվում է լիզոսոմալ ֆերմենտների արտազատումը: Դեղը արագորեն կլանվում է ստամոքսաղիքային տրակտից, առավելագույն համակենտրոնացումը արյան պլազմայում հասնում է 1–2 ժամում: Այն լայնորեն բաշխվում է հյուսվածքներում, հատկապես լեյկոցիտներում, որտեղ կուտակվում է երկար ժամանակ: Կիսակյանքը կազմում է մոտ 26–31 ժամ: Դուրս է բերվում հիմնականում լեղով և աղիքների միջոցով, փոքր չափով՝ երիկամների միջոցով: Ազդեցության սկիզբը սուր պոդագրայի դեպքում նկատվում է 12–24 ժամվա ընթացքում, առավելագույն էֆեկտը՝ 24–48 ժամում: Երկարատև օգտագործման դեպքում կանխարգելում է նոպաների առաջացումը:

Ակտիվ նյութ՝ Կոլխիցին (Colchicine) — 1 մգ:
Օժանդակ նյութեր՝ լակտոզա մոնոհիդրատ, միկրոբյուրեղային ցելյուլոզա, նախագելացված օսլա, ստեարատ մագնեզիում, նատրիումի ստեարիլֆումարատ և այլ օժանդակ բաղադրիչներ՝ կախված արտադրողից:

• Սուր պոդագրայի նոպաների բուժում
• Պոդագրայի կրկնակի նոպաների կանխարգելում
• Ընտանեկան միջերկրածովյան տենդ (Familial Mediterranean Fever — FMF)
• Բեհչետի հիվանդություն (որպես օժանդակ բուժում)
• Ամիլոիդոզի որոշ ձևերի բուժում
• Որոշ այլ հազվադեպ հիվանդություններ բժշկի որոշմամբ

Հակացուցումներ.

• Հիպերզգայունություն կոլխիցինի կամ պատրաստման որևէ բաղադրամասի նկատմամբ
• Ծանր երիկամային անբավարարություն (ստեղծվածին կլիրենս < 30 մլ/րոպե)
• Ծանր լյարդային անբավարարություն
• Սուր լյարդային պաթոլոգիա
• Հղիություն
• Կրծքով կերակրում
• Մինչև 18 տարեկան երեխաներ (որոշ ցուցումների դեպքում)
• Միտոքոնդրիալ հիվանդություններ
• Ծանր սրտային անբավարարություն

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Մարսողական համակարգ՝ սրտխառնոց, փսխում, փորլուծություն, որովայնի ցավ, ախորժակի կորուստ
• Ուղեղ-նյարդային համակարգ՝ գլխացավ, գլխապտույտ, նյարդաբանական խանգարումներ
• Մկանային համակարգ՝ միոպաթիա, միոզիտ, ռաբդոմիոլիզ (հատկապես երկարատև օգտագործման դեպքում)
• Արյունաստեղծ օրգաններ՝ լեյկոպենիա, գրանուլոցիտոպենիա, թրոմբոցիտոպենիա, ապլաստիկ անեմիա
• Մաշկային ռեակցիաներ՝ ցան, եղնջային ցան, ալոպեկիա
• Անհատական զգայունության ռեակցիաներ՝ ալերգիկ ռեակցիաներ մինչև անաֆիլաքսիա

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ՝ մանրամասն

• CYP3A4 և P-gp ինհիբիտորները (կլարիտրոմիցին, էրիտրոմիցին, կետոկոնազոլ, իտրակոնազոլ, ռիտոնավիր, վերապամիլ, դիլտիազեմ) էապես մեծացնում են կոլխիցինի կոնցենտրացիան և թունավորության ռիսկը։ Հաճախ պահանջվում է դեղաչափի նվազեցում կամ համատեղ օգտագործման խուսափում։
• Ստատինները (սիմվաստատին, աթորվաստատին) մեծացնում են միոպաթիայի և ռաբդոմիոլիզի ռիսկը։
• Ցիկլոսպորինը մեծացնում է կոլխիցինի թունավորությունը։
• Գրեյպֆրուտի հյութը արգելվում է, քանի որ այն ուժեղացնում է կոլխիցինի ազդեցությունը։
• Ալկոհոլը մեծացնում է գաստրոտոքսիկության և լյարդային բեռի ռիսկը։
• Վիտամին B12-ի կլանումը կարող է խանգարվել երկարատև օգտագործման դեպքում։

Գերդոզավորում. ախտանշանները և ինչ անել
Կոլխիցինի գերդոզավորումը շատ վտանգավոր է և կարող է հանգեցնել մահվան։ Առաջին փուլում (2-24 ժամ) առաջանում են ծանր գաստրոէնտերիտ՝ փսխում, ջրային փորլուծություն, որովայնի ուժեղ ցավ։ Երկրորդ փուլում (24-72 ժամ) զարգանում են մուլտիօրգանային անբավարարություն, ոսկրուղեղի ճնշում (պանցիտոպենիա), սրտի ռիթմի խանգարումներ, շնչառական անբավարարություն, երիկամային և լյարդային անբավարարություն։ Վերականգնման փուլում հնարավոր են երկարաժամկետ բարդություններ։ Անհապաղ պետք է դիմել բժշկական օգնության, ստանալ սիմպտոմատիկ և աջակցող թերապիա։ Հատուկ հակաթույն չկա։

Կոլխիցինը ընդունվում է բերանային ճանապարհով՝ ջրով: Սուր պոդագրայի նոպայի դեպքում մեծահասակները սովորաբար ստանում են 1 մգ սկզբնական դեղաչափ, որից հետո 0,5 մգ յուրաքանչյուր 2 ժամը մեկ մինչև նոպայի նահանջը կամ առավելագույն օրական դեղաչափի հասնելը (սովորաբար մինչև 6 մգ): Կանխարգելման համար օգտագործվում է 0,5–1 մգ օրական 1–2 անգամ երկարատև ժամանակահատվածով: Ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի դեպքում մեծահասակների համար ստանդարտ դեղաչափը 1–2 մգ օրական է՝ բաժանված 1–2 ընդունման: Երեխաների դեղաչափը հաշվարկվում է մարմնի քաշից ելնելով և սահմանվում է միայն բժշկի կողմից: Դեղը կարող է ընդունվել ինչպես կերակուրից առաջ, այնպես էլ հետո, սակայն ստամոքսի գրգռումից խուսափելու համար ցանկալի է ընդունել սննդի հետ միասին: Բուժման տևողությունը որոշվում է բժշկի կողմից՝ հիվանդության ձևից և ծանրությունից ելնելով:

Պահել 15–25 °C ջերմաստիճանում, չոր և մութ տեղում, երեխաների համար անհասանելի վայրում։ Պիտանելիության ժամկետը՝ 3 տարի։

Հղիության ընթացքում կոլխիցինը հակացուցված է, քանի որ կարող է առաջացնել պտղի վնասում: Կրծքով կերակրման ժամանակ օգտագործումը չի խորհուրդ տրվում կամ պահանջում է բժշկի խիստ հսկողություն: Երեխաների մոտ օգտագործվում է հիմնականում FMF-ի դեպքում՝ խիստ դեղաչափով: Տարեց անձանց մոտ պետք է օգտագործել զգուշությամբ՝ երիկամների և լյարդի ֆունկցիայի հնարավոր նվազման պատճառով: Երիկամների և լյարդի ծանր անբավարարության դեպքում դեղը հակացուցված է կամ պահանջում է էական դեղաչափի նվազեցում: Կոլխիցինը կարող է առաջացնել գլխապտույտ և այլ կողմնակի ազդեցություններ, հետևաբար մեքենա վարելիս և վտանգավոր մեխանիզմներով աշխատելիս պետք է լինել զգուշավոր: