Ֆոլաթթու

Ֆոլաթթուն (Folic acid) ջրում լուծվող վիտամին է, որը պատկանում է B խմբի վիտամիններին և հայտնի է նաև որպես վիտամին B9: Այն անհրաժեշտ է ԴՆԹ-ի, ՌՆԹ-ի և ամինաթթուների սինթեզի համար, ինչպես նաև կարմիր արյան բջիջների և որոշ իմունային բջիջների ձևավորման գործում: Հիմնական նշանակությունն է կանխարգելել ֆոլաթթվի դեֆիցիտը, որը կարող է հանգեցնել մեգալոբլաստիկ անեմիայի և նյարդային խողովակի արատների պտուղի մոտ: Ապրանքը թողարկվում է հաբերի ձևով և օգտագործվում է ինչպես բուժական, այնպես էլ կանխարգելիչ նպատակով: Այն հատկապես կարևոր է հղի կանանց, կրծքով կերակրող մայրերի, ալկոհոլ օգտագործող անձանց և որոշ քրոնիկ հիվանդություններ ունեցող մարդկանց համար: Ֆոլաթթուն առանձնանում է իր բարձր կենսահասանելիությամբ և անվտանգությամբ ճիշտ դեղաչափերով օգտագործման դեպքում:

Առկա դեղաչափեր՝ 0,4 մգ, 1 մգ, 5 մգ հաբեր

Ֆոլաթթուն օրգանիզմում վերածվում է ակտիվ ձևի՝ տետրահիդրոֆոլաթթվի, որը հանդիսանում է մեկածխածնային խմբերի փոխանցման կոֆերմենտ: Այն մասնակցում է պուրինների և պիրիմիդինների սինթեզին, որոնք անհրաժեշտ են ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի կառուցման համար: Այս գործընթացները հատկապես կարևոր են արագ բաժանվող բջիջների (կարմիր արյան բջիջներ, ստամոքս-աղիքային տրակտի էպիթել) համար: Կլանումը տեղի է ունենում հիմնականում բարակ աղիքի վերին հատվածում, կենսահասանելիությունը կազմում է մոտ 80-90%: Արյան պլազմայում այն կապվում է սպիտակուցների հետ և բաշխվում է բոլոր հյուսվածքներում, ներառյալ լյարդը, որտեղ պահեստավորվում է: Ավելցուկը դուրս է բերվում մեզով: Ազդեցության սկիզբը նկատվում է րոպեների ընթացքում, սակայն հեմատոպոեզի վրա կլինիկական էֆեկտը հայտնվում է 3-5 օր հետո: Ֆոլաթթուն չունի կուտակային թունավոր ազդեցություն, սակայն երկարատև մեծ դեղաչափերով ընդունումը կարող է թաքցնել վիտամին B12-ի դեֆիցիտը:

Ակտիվ նյութ՝ ֆոլաթթու (folic acid) — 1 մգ մեկ հաբում:
Օժանդակ նյութեր՝ լակտոզա, միկրոբյուրեղային ցելյուլոզա, կալցիումի ստեարատ, կարտոֆիլի օսլա (կամ այլ արտադրողի կողմից օգտագործվող օժանդակ նյութեր)

• Ֆոլաթթվի դեֆիցիտի կանխարգելում և բուժում
• Մեգալոբլաստիկ անեմիա, որն առաջացել է ֆոլաթթվի անբավարարությունից
• Հղիության պլանավորում և հղիության ընթացքում (նյարդային խողովակի արատների կանխարգելում)
• Կրծքով կերակրման շրջան
• Ավելացված պահանջարկի վիճակներ (հեմոլիտիկ անեմիա, լյարդի հիվանդություններ, չարորակ նորագոյացություններ)
• Երկարատև հակաթթվային դեղերի կամ հակացնցումային դեղերի ընդունում
• Ալկոհոլիզմ

Հակացուցումներ.

• Հիպերսենսիտիվություն ֆոլաթթվի կամ դեղի որևէ բաղադրիչի նկատմամբ
• Վիտամին B12-ի դեֆիցիտով պայմանավորված մեգալոբլաստիկ անեմիա (առանց B12-ի համալրման)
• Չարորակ անեմիա և այլ չարորակ հիվանդություններ (կարող է դիմակավորել B12-ի դեֆիցիտը)

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Իմունային համակարգ. ալերգիկ ռեակցիաներ, այդ թվում՝ անաֆիլակտիկ շոկ, ուրիկարիա, քոր, էրիթեմա
• Նյարդային համակարգ. քնի խանգարումներ, գրգռվածություն, դեպրեսիա (հազվադեպ)
• Մարսողական համակարգ. սրտխառնոց, փքվածություն, ախորժակի կորուստ, դիսպեպսիա (հազվադեպ)
• Այլ. դժվար շնչառություն, ջերմություն, կարմրություն (հազվադեպ)

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ.

• Հակաէպիլեպտիկ դեղեր (ֆենիտոին, կարբամազեպին, ֆենոբարբիտալ). նվազեցնում են ֆոլաթթվի մակարդակը արյան մեջ և կարող են մեծացնել նոպաների հաճախականությունը
• Մեթոտրեքսատ, տրիմեթոպրիմ, սուլֆոնամիդներ. հակադրեն ֆոլաթթվի ազդեցությունը
• Պերորալ հակացուցիչներ. կարող են նվազեցնել ֆոլաթթվի կլանումը
• Ալկոհոլ. երկարատև օգտագործումը նվազեցնում է ֆոլաթթվի կլանումը և մեծացնում դեֆիցիտի ռիսկը
• Ցինկի պարունակող պատրաստուկներ. մեծ դոզաները կարող են նվազեցնել ֆոլաթթվի կլանումը
• Ֆոլաթթուն կարող է դիմակավորել վիտամին B12-ի դեֆիցիտը

Գերդոզավորում.
Ախտանշաններ. սովորաբար չի առաջացնում ծանր ախտանշաններ մինչև 15 մգ/օր դոզաներից ցածր։ Բարձր դոզաների դեպքում հնարավոր են ստամոքս-աղիքային խանգարումներ (սրտխառնոց, փորլուծություն), անքնություն, գրգռվածություն, սեզոնային ալերգիայի սրացում։ Շատ բարձր չափաբաժինների դեպքում հնարավոր է նյարդային համակարգի վնասում (հատկապես B12-ի թաքնված դեֆիցիտի առկայության դեպքում)։
Ինչ անել. դադարեցնել ընդունումը, դիմել բժշկի։ Հատուկ հակաթույն չկա, բուժումը ախտանշանային է։

Մեծահասակների համար սովորաբար օգտագործվում է 1 մգ օրական մեկ անգամ կամ բաժանված 2 ընդունման: Ֆոլաթթվի դեֆիցիտի ծանր դեպքերում կարող է նշանակվել մինչև 5 մգ օրական: Հղիության պլանավորման և առաջին եռամսյակում սովորաբար նշանակվում է 0,4-0,8 մգ օրական: Երեխաների մոտ դեղաչափը հաշվարկվում է կշիռից ելնելով և սովորաբար կազմում է 0,1-0,5 մգ օրական՝ կախված տարիքից և ցուցումից: Դեղը ընդունվում է բերանային ճանապարհով, անկախ կերակուրից: Բուժման տևողությունը կարող է լինել 1-4 ամիս կամ ավելի՝ կախված կլինիկական պատկերից: Պահպանման դեղաչափը սովորաբար կազմում է 0,4 մգ օրական:

պահել չոր, լույսից և խոնավությունից պաշտպանված վայրում, 15-25°C ջերմաստիճանում, երեխաների համար անհասանելի վայրում։ Պիտանելիության ժամկետը՝ 3 տարի։

Հղիության և կրծքով կերակրման ընթացքում ֆոլաթթուն խիստ խորհուրդ է տրվում և համարվում է անվտանգ: Երեխաների մոտ օգտագործումը թույլատրելի է բժշկի նշանակմամբ՝ համապատասխան դեղաչափով: Տարեցների մոտ հաճախ նկատվում է ֆոլաթթվի անբավարարություն, ուստի կարող է պահանջվել լրացուցիչ ընդունում: Երիկամների և լյարդի ծանր անբավարարության դեպքում դեղաչափի ճշգրտում սովորաբար չի պահանջվում, սակայն անհրաժեշտ է բժշկական հսկողություն: Ֆոլաթթուն չի ազդում մեքենա վարելու կամ մեխանիզմներով աշխատելու ունակության վրա: Մեծ դեղաչափերով երկարատև ընդունումը կարող է թաքցնել վիտամին B12-ի դեֆիցիտով պայմանավորված անեմիան: