Ադրենալին

Ադրենալին — 0.18 %/1 մլ-ը սրտանոթային համակարգի դեղագործական խմբին պատկանող դեղամիջոց է, որի ակտիվ նյութը էպինեֆրինն (adrenaline) է։ Այն թողարկվում է 1 մլ ծավալով ապակե ամպուլներում և նախատեսված է ծնողական (պարենտերալ) կիրառման համար՝ ենթամաշկային, ներմկանային կամ ներերակային ներարկման տեսքով։ Հիմնական նշանակությունը կյանքին սպառնացող վիճակների արագ օգնությունն է՝ անաֆիլակտիկ շոկի, բրոնխիալ ասթմայի ծանր նոպաների, սրտի կանգի և ծանր ալերգիկ ռեակցիաների դեպքում։ Դեղը առանձնանում է իր ուժեղ ալֆա- և բետա-ադրենոմիմետիկ ազդեցությամբ, որն ապահովում է արագ անգիոտոնիկ, բրոնխոդիլատացնող և հակաալերգիկ ազդեցություն։ Այն օգտագործվում է հիմնականում հիվանդանոցային պայմաններում և շտապ օգնության բրիգադների կողմից։ Ադրենալինը օրգանիզմում նմանակում է սիմպաթիկ նյարդային համակարգի ակտիվացումը՝ առաջացնելով անոթների նեղացում, սրտի կծկումների ուժեղացում և բրոնխների ընդլայնում։ Դեղը համարվում է անհրաժեշտ դեղերի ցանկում ընդգրկված կարևորագույն միջոցներից մեկը։

Էպինեֆրինը որպես կատեխոլամին գործում է ալֆա- և բետա-ադրենոռեցեպտորների վրա։ Ալֆա-ադրենոմիմետիկ ազդեցությունը հանգեցնում է մաշկի, լորձաթաղանթների և ներքին օրգանների անոթների նեղացմանը, արյան ճնշման բարձրացմանը։ Բետա1-ադրենոմիմետիկ ազդեցությունը ուժեղացնում է սրտի կծկումների հաճախությունն ու ուժը, բարձրացնում է սրտի րոպեային ծավալը։ Բետա2-ադրենոմիմետիկ ազդեցությունը հանգեցնում է բրոնխների և որոշ անոթների ընդլայնմանը։ Ներարկումից հետո ազդեցությունը սկսվում է գրեթե անմիջապես ներերակային ներմուծման դեպքում, 5-10 րոպեում՝ ենթամաշկային կամ ներմկանային ներարկման ժամանակ։ Տևողությունը կազմում է 5-10 րոպե ներերակային և մինչև 1 ժամ ենթամաշկային ներարկումից հետո։ Դեղը արագ մետաբոլիզացվում է լյարդում և աղիքների լորձաթաղանթում կատեխոլ-Օ-մեթիլտրանսֆերազի և մոնոամինօքսիդազի միջոցով։ Դուրս է բերվում մեզով հիմնականում մետաբոլիտների տեսքով։

Ակտիվ նյութ՝ էպինեֆրին (adrenaline) — 1,8 մգ (0.18 %)
Օժանդակ նյութեր՝ նատրիումի մետաբիսուլֆիտ, նատրիումի քլորիդ, հիդրոքլորաթթու, ջուր ներարկումների համար։

• Անաֆիլակտիկ շոկ
• Ալերգիկ այտուց (Քվինկեի այտուց)
• Բրոնխիալ ասթմայի ծանր նոպա
• Սրտի կանգ (ասիստոլիա)
• Արյունահոսություն մաշկի և լորձաթաղանթների մակերեսային անոթներից
• Արտածին հիպոտոնիա
• Գերզգայնություն տեղային անզգայացնող միջոցների նկատմամբ (հավելում տեղային անզգայացման համար)

Հակացուցումներ.

• Հիպերսենսիտիվություն էպինեֆրինի (ադրենալինի) կամ որևէ օժանդակ նյութի նկատմամբ
• Արտահայտված աթերոսկլերոզ
• Արտահայտված հիպերտոնիա
• Տախիառիթմիա
• Իշեմիկ սրտի հիվանդություն
• Ֆեոխրոմոցիտոմա
• Հիպերտիրեոզ
• Անգինա պեկտորիս
• Շագարախ (առանց ինսուլինի համապատասխան թերապիայի)
• Հղիություն (հատկապես II և III եռամսյակներում)
• Կերակրման շրջան
• Մանկական տարիք (չկանխատեսված դեղաչափերի պատճառով)

Կողմնակի ազդեցություններ.

• Սրտանոթային համակարգ՝ տախիկարդիա, պալպիտացիա, հիպերտոնիա, անգինոզ ցավ, առիթմիա, սրտի իշեմիա
• Կենտրոնական նյարդային համակարգ՝ գլխացավ, գլխապտույտ, անհանգստություն, տրեմոր, նյարդայնություն, քնի խանգարում
• Շնչառական համակարգ՝ շնչառության դժվարություն, թոքային այտուց (հազվադեպ)
• Մետաբոլիկ՝ հիպերգլիկեմիա, հիպոկալիեմիա
• Տեղային ռեակցիաներ՝ ներարկման տեղում ցավ, իշեմիա, նեկրոզ (երկարատև ներարկման դեպքում)
• Այլ՝ գերհոգնածություն, գերպոռնություն, սրտխառնոց, փսխում

Փոխազդեցություններ այլ դեղերի, սննդի և ալկոհոլի հետ՝ մանրամասն

• Մոնոամինօքսիդազի ինհիբիտորներ (MAOI)՝ կարող են առաջացնել ծանր հիպերտոնիկ կրիզ
• Տրիցիկլիկ հակադեպրեսանտներ և կոկաին՝ ուժեղացնում են ադրենալինի ազդեցությունը
• Բետա-ադրենոբլոկատորներ՝ թուլացնում են ադրենալինի բրոնխոդիլատացնող և սրտային ազդեցությունը
• Սիմպաթոմիմետիկ միջոցներ՝ փոխադարձ ուժեղացում
• Ընդհանուր անզգայացման միջոցներ (հալոթան, ցիկլոպրոպան)՝ առիթմիայի ռիսկի բարձրացում
• Ինսուլին և հակադիաբետիկ միջոցներ՝ ադրենալինը նվազեցնում է նրանց հիպոգլիկեմիկ ազդեցությունը
• Ալկոհոլ՝ ուժեղացնում է ադրենալինի անբարենպաստ ազդեցությունները սրտանոթային համակարգի վրա
• Սնունդ՝ հատուկ փոխազդեցություններ չկան, սակայն կոֆեին պարունակող խմիչքները կարող են ուժեղացնել տախիկարդիան և անհանգստությունը

Գերդոզավորում. ախտանշանները և ինչ անել

• Ախտանշաններ՝ ծանր հիպերտոնիա, տախիկարդիա կամ բրադիկարդիա, առիթմիա, գլխացավ, գլխապտույտ, տրեմոր, գերհուզում, սրտխառնոց, փսխում, գիտակցության խանգարում, թոքային այտուց, սրտամկանի ինֆարկտ, ուղեղային արյունազեղում
• Անելիքը՝ դադարեցնել ադրենալինի ներմուծումը, ապահովել օդուղիների անցանելիություն, օգտագործել ալֆա-ադրենոբլոկատորներ (ֆենտոլամին), բետա-ադրենոբլոկատորներ (պրոպրանոլոլ), հակաառիթմիկ միջոցներ, օքսիգենոթերապիա, հիպոտենսիվ միջոցներ; անհրաժեշտության դեպքում՝ ինտենսիվ թերապիա և հսկողություն

Կիրառվում է ենթամաշկային, ներմկանային կամ ներերակային ճանապարհով։ Մեծահասակների համար անաֆիլակտիկ շոկի դեպքում սովորաբար ներարկվում է 0,3-0,5 մգ (0,3-0,5 մլ 0.1 % լուծույթի համարժեք) ենթամաշկային կամ ներմկանային, անհրաժեշտության դեպքում կրկնվում է յուրաքանչյուր 5-15 րոպեն մեկ։ Սրտի կանգի ժամանակ ներերակային կամ էնդոտրախեալ ներմուծումը կատարվում է մասնագետների կողմից համապատասխան արձանագրությունների համաձայն։ Երեխաների դեղաչափը հաշվարկվում է 0,01 մգ/կգ մարմնի քաշի վրա (առավելագույնը 0,3 մգ)։ Տևողությունը կախված է կլինիկական վիճակից և որոշվում է բժշկի կողմից։ Կերակրման հետ կապը չի կիրառվում, քանի որ դեղը օգտագործվում է շտապ օգնության ժամանակ։

Պահել 15–25 °C ջերմաստիճանում, պաշտպանված լույսից և խոնավությունից, երեխաների համար անհասանելի վայրում։ Պիտանելիության ժամկետը՝ 2 տարի։

Հղիության ընթացքում կիրառվում է միայն այն դեպքում, երբ մոր համար սպասվող օգուտը գերազանցում է պտղի համար հնարավոր ռիսկը։ Կրծքով կերակրման ժամանակ խորհուրդ է տրվում դադարեցնել կերակրումը դեղի կիրառման ընթացքում։ Երեխաների մոտ պահանջում է հատուկ զգուշություն և դեղաչափի ճշգրիտ հաշվարկ։ Տարեցների մոտ ավելի հաճախ են առաջանում սրտանոթային կողմնակի ազդեցություններ։ Երիկամների և լյարդի ծանր անբավարարության դեպքում պետք է օգտագործել զգուշությամբ։ Դեղը էապես ազդում է մեքենա վարելու և մեխանիզմներով աշխատելու ունակության վրա, հետևաբար այդ գործողությունները հակացուցված են դեղի կիրառումից անմիջապես հետո։